Tôi tên Lan, 29 tuổi, nhân viên kế toán của một công ty xây dựng ở TP.HCM. Căn hộ chung cư này là thành quả ba năm hai vợ chồng chắt chiu, cộng thêm khoản vay ngân hàng và số tiền bố mẹ tôi bán mảnh vườn sau nhà ở Bình Định để góp cho con gái “có chỗ an cư”. Hôm nhận chìa khóa, tôi đã khóc vì mừng. Tôi cũng tự nhủ: Mình sẽ sống tử tế, giữ hòa khí, để không phụ lòng bố mẹ.
Ngày bố mẹ vào thăm nhà mới, tôi dậy từ sớm lau dọn từng góc, bày mâm cơm đơn giản mà tươm tất. Bố tôi mang theo hũ mắm nêm, mẹ tôi ôm bó hoa vạn thọ vàng rực, bảo “lấy vía may”. Nhìn hai người lấm tấm mồ hôi vì đi xe đò từ quê vào, lòng tôi nghẹn lại.
Chồng tôi, Hưng (32 tuổi), cũng vui, nhưng vẻ vui ấy chừng mực như một người đang sợ ai đó phật ý. Tôi hiểu: mẹ chồng tôi, bà Hồng (58 tuổi), sẽ đến sau. Bà vốn không ưa bố mẹ tôi vì “nhà quê”, vì họ chẳng có chức tước gì ngoài ruộng vườn. Mỗi lần tôi về quê, bà lại bóng gió: “Gả con trai tao cho cái nhà không xứng”.
Đúng như dự đoán, bà Hồng xuất hiện khi cả nhà vừa ngồi vào bàn. Bà nhìn quanh căn hộ, mắt quét qua bộ sofa tôi mới mua, rồi dừng lại ở đôi dép nhựa của bố tôi đặt ngay ngắn bên kệ. Bà nhếch môi:
“Nhà mới mà bày biện như cái chợ. Bố mẹ cô lên đây làm gì? Ồn ào, quê mùa.”
Mẹ tôi cười gượng: “Dạ tụi tôi lên thăm vợ chồng nó…”
Bà Hồng cắt ngang, giọng sắc như dao: “Nhà quê vô học thì biết dạy con kiểu gì! Con gái cô lấy chồng mà cái nết cũng… Thảo nào hỗn!”
Tôi chết sững. Bố tôi đặt chén xuống, tay run nhẹ. Mẹ tôi tái mặt, cố giữ lời: “Chị nói vậy tội tụi tôi…”
Bà Hồng đập bàn: “Tội? Tội là con trai tôi phải chịu cái dòng…!”
Tôi không nghe nổi nữa. Một tiếng “chát” vang lên, bàn tay tôi giáng thẳng vào má bà. Căn phòng im phăng phắc. Tôi thở dốc, mắt cay xè. Hưng đứng bật dậy, nhìn tôi như không tin.
Bà Hồng ôm mặt, gào lên: “Cô dám đánh tôi trong nhà tôi à?”
Tôi bật cười chua chát: “Nhà tôi. Tiền bố mẹ tôi góp, tôi và Hưng trả nợ. Còn bà chỉ mang tới lời sỉ nhục.”
Bà Hồng chỉ tay ra cửa: “Ra khỏi nhà! Cút!”
Và ngay khoảnh khắc ấy, tôi hiểu: cái tát không chỉ trúng mặt bà, mà trúng vào thứ “hòa khí” tôi cố giữ bấy lâu.
Bà Hồng không chỉ gào. Bà lao vào kéo tay tôi, lôi xềnh xệch ra hành lang như kéo một món đồ thừa. Tôi giật lại theo phản xạ, nhưng bà bấu chặt đến mức cổ tay tôi nóng rát. Bố tôi vội đứng dậy can: “Chị ơi, có gì từ từ nói…”
“Ông im!” Bà quát, rồi quay sang Hưng: “Con đứng đó nhìn nó làm loạn à? Đuổi nó ra!”
Hưng sững người. Anh nhìn tôi, nhìn bố mẹ tôi, rồi nhìn mẹ anh. Trên gương mặt anh là sự hoang mang pha lẫn sợ hãi. Tôi từng nghĩ anh hiền, thương vợ. Nhưng hôm đó tôi mới thấy: anh hiền theo kiểu né tránh, để khỏi phải chọn bên nào.
“Hưng…” tôi gọi, giọng khàn đi. “Anh để mẹ anh xúc phạm bố mẹ em vậy sao?”
Hưng lắp bắp: “Lan, em… em nóng quá. Mẹ cũng… mẹ nói nặng lời nhưng…”
Tôi nghe chữ “nhưng” mà lòng như rơi xuống. Một “nhưng” đủ để bẻ cong đúng sai. Một “nhưng” đủ để bố tôi cúi mặt, mẹ tôi cắn môi đến bật máu.
Bà Hồng đẩy tôi ra trước cửa căn hộ, ném theo chiếc túi xách nhỏ: “Cút ra ngoài mà suy nghĩ lại. Đừng tưởng mua được cái hộp này là làm chủ!”
Tôi đứng ở hành lang, phía sau là tiếng cửa đóng “rầm”. Mẹ tôi chạy theo, nắm tay tôi: “Con ơi, thôi về nhà nghỉ, chuyện vợ chồng… đừng lớn.”
Bố tôi lặng lẽ xách đồ, mắt đỏ hoe nhưng cố không khóc. Ông nói rất nhỏ: “Bố mẹ lên thăm con, không ngờ làm con khổ.”
Tôi nghẹn. Cái đau không phải vì bị đuổi, mà vì bố mẹ tôi phải chịu nhục trong ngày đáng ra là ngày vui nhất.
Chúng tôi xuống sảnh. Tôi gọi Hưng liên tục. Cuộc gọi thứ tư anh mới bắt máy, giọng thấp: “Em đi đâu?”
Tôi hỏi thẳng: “Anh có biết mẹ anh vừa xúc phạm bố mẹ em thế nào không? Anh có thấy em sai khi tát bà không?”
Hưng im vài giây rồi nói: “Em không nên đánh mẹ. Mẹ già rồi…”
Tôi cười khô. “Còn bố mẹ em thì sao? Họ không già à? Họ không có lòng tự trọng à?”
Hưng thở dài: “Thôi, em về nhà ngoại vài bữa. Để anh nói chuyện với mẹ.”
Tôi cúp máy. Câu “vài bữa” nghe giống như tôi là người gây chuyện, còn anh đóng vai người dàn xếp. Tôi chở bố mẹ về căn phòng trọ nhỏ tôi thuê tạm cho họ nghỉ gần bến xe. Mẹ tôi cứ sụt sùi: “Con gái à, mẹ không muốn con vì bố mẹ mà mang tiếng…”
Tôi ngồi lặng, bàn tay vẫn còn tê. Tôi biết đánh người là sai. Nhưng bị chửi “nhà quê vô học”, bị phủi sạch nhân phẩm bố mẹ mình, tôi không nghĩ ra cách nào khác để dừng lại.
Đêm đó, tôi không về nhà mới. Tôi về phòng trọ cùng bố mẹ. Nằm cạnh mẹ, tôi nghe tiếng bà thở dài liên tục. Đến gần sáng, mẹ mới nói trong bóng tối: “Lan, có chuyện này mẹ định giấu để con yên ổn… nhưng giờ mẹ thấy phải nói.”
Tôi quay sang: “Chuyện gì vậy mẹ?”
Mẹ tôi chậm rãi: “Số tiền mẹ bán mảnh vườn góp cho con… không chỉ là cho con. Mẹ đưa cho Hưng một phần trước, vì Hưng nói cần ‘đặt cọc’ cho bên nhà chồng yên tâm, để mẹ chồng con bớt làm khó.”
Tôi bật dậy, tim đập thình thịch: “Hưng nói vậy à?”
Bố tôi mở mắt, giọng khàn: “Bố không đồng ý. Nhưng mẹ con sợ con bị hắt hủi. Mẹ con thương con quá…”
Tôi lạnh người. Tôi nhớ ra vài lần Hưng giục tôi chuyển tiền “cho tiện khoản vay”, nhưng anh luôn giữ giấy tờ, luôn nói “để anh lo”. Tôi tin anh như tin người nhà. Hóa ra, có một phần tiền bố mẹ tôi đã đưa trực tiếp cho anh, với mong muốn mua lấy sự êm ấm.
Tôi lập tức mở điện thoại, lục lại tin nhắn. Đúng là có vài đoạn mẹ tôi hỏi Hưng: “Con nhận được tiền chưa?” và Hưng trả lời: “Dạ con nhận rồi, con cảm ơn bố mẹ.” Lúc đó tôi không để ý, vì nghĩ là chuyện mẹ hỏi thăm bình thường.
Trong đầu tôi xoáy lên một câu hỏi đáng sợ: Nếu Hưng đã nhận tiền, tại sao mẹ chồng vẫn coi thường bố mẹ tôi? Hay vì… bà Hồng chưa từng muốn tôn trọng, mà chỉ muốn nắm quyền?
Tôi nhắn cho Hưng: “Anh qua gặp em. Ngay hôm nay. Mang theo tất cả giấy tờ căn hộ và sao kê khoản tiền bố mẹ em đưa anh.”
Anh gọi lại ngay, giọng hoảng: “Lan, em bình tĩnh. Chuyện tiền bạc để sau…”
Tôi nói rõ từng chữ: “Không. Chính vì tiền bạc mà hôm nay bố mẹ em bị chửi. Em cần sự thật.”
Im lặng đầu dây. Rồi Hưng nói như nuốt nước bọt: “Anh… anh sẽ qua. Nhưng em đừng làm lớn chuyện.”
Tôi nhìn bố mẹ, mắt họ đầy mệt mỏi. Tôi biết, cuộc hôn nhân của tôi đã bước sang một ngã rẽ: hoặc tôi tiếp tục im để “giữ hòa khí”, hoặc tôi đứng thẳng, dù có phải trả giá.
Hưng đến phòng trọ lúc trưa, mặt bơ phờ. Anh mang theo một túi hồ sơ mỏng. Vừa bước vào, anh đã nhìn bố mẹ tôi, lí nhí: “Con xin lỗi vì sáng nay…”
Bố tôi gật đầu, không nói. Mẹ tôi quay mặt đi.
Tôi không vòng vo: “Tiền bố mẹ em đưa anh trước đó là bao nhiêu? Anh dùng vào đâu? Và tại sao mẹ anh vẫn sỉ nhục họ?”
Hưng đặt hồ sơ lên bàn, kéo ghế ngồi xuống, hai tay đan vào nhau. “Lan, anh không muốn em hiểu lầm. Tiền bố mẹ em đưa… anh có dùng một phần để trả nợ thẻ tín dụng. Anh bị kẹt.”
Tôi như bị ai tạt nước lạnh. “Anh nói gì?”
Hưng cúi đầu: “Anh vay nóng để xoay tiền đặt cọc trước khi ngân hàng giải ngân. Lúc đó gấp quá, anh không dám nói vì sợ em lo. Rồi sau này… nợ chồng nợ, anh phải trả.”
Tôi cười mà nước mắt trào ra. “Anh giấu em, giấu cả bố mẹ em, lấy tiền mồ hôi của họ đi trả nợ của anh. Rồi đến hôm nay, mẹ anh chửi họ vô học.”
Hưng vội thanh minh: “Không phải lấy! Anh sẽ trả lại… Anh chỉ mượn tạm.”
Tôi đập tay xuống bàn: “Mượn tạm mà không hỏi? Mượn tạm mà để bố mẹ em bị nhục?”
Hưng lặng người. Mẹ tôi bật khóc, vừa khóc vừa nói: “Tôi bán đất vì tin con rể thương con gái. Không ngờ…”
Bố tôi lúc này mới lên tiếng, giọng trầm nhưng rắn: “Hưng, chuyện nợ nần là chuyện của con. Nhưng con để mẹ con xúc phạm vợ con và bố mẹ vợ thì con sai.”
Hưng ngẩng lên, mắt đỏ: “Con biết. Nhưng mẹ con tính vậy… con sợ mẹ. Mẹ mà giận thì nhà cửa, họ hàng…”
Tôi chặn lại: “Anh sợ mẹ, còn em thì anh bắt em chịu. Anh sợ họ hàng, còn bố mẹ em anh để họ nghe chửi.”
Tôi mở túi hồ sơ, rút ra bản hợp đồng mua bán. Tôi nhìn tên người đứng trên đó: Hưng đứng tên chính, tôi đứng đồng sở hữu nhưng tỷ lệ thấp hơn, vì “anh thuận tiện làm hồ sơ vay”. Lúc đó tôi nghĩ miễn là vợ chồng, đứng tên ai cũng vậy. Bây giờ tôi thấy cái “thuận tiện” ấy có thể biến thành sợi dây trói tôi.
Tôi hỏi: “Anh có nói với mẹ anh rằng căn hộ này có tiền bố mẹ em góp không?”
Hưng ấp úng: “Anh có nói… nhưng mẹ bảo tiền ấy là ‘đương nhiên’, vì con gái lấy chồng phải theo nhà chồng…”
Tôi quay sang bố mẹ, thấy mắt bố tôi hoe đỏ. Tôi hiểu, với họ, tiền không chỉ là tiền; đó là danh dự, là tình thương. Thế mà bị xem như nghĩa vụ phải nộp.
Tôi đứng dậy, hít sâu. “Hưng, em cho anh hai lựa chọn. Một: anh về nói rõ với mẹ anh, xin lỗi bố mẹ em, và cam kết từ nay chuyện vợ chồng là vợ chồng, không ai được xúc phạm gia đình em nữa. Hai: em sẽ nhờ luật sư làm rõ phần đóng góp của em và bố mẹ em, và chúng ta giải quyết bằng pháp lý.”
Hưng hoảng hốt: “Lan, em định ly hôn à?”
Tôi nhìn thẳng: “Em định sống đúng. Em không muốn ly hôn, nhưng em cũng không muốn làm vợ trong một nhà coi thường mình.”
Chiều hôm đó, tôi cùng Hưng quay lại căn hộ, không phải để xin lỗi, mà để lấy đồ và đối thoại. Bà Hồng mở cửa, thấy tôi liền trợn mắt: “Còn dám vác mặt về?”
Tôi bình tĩnh: “Con về để nói chuyện rõ ràng, có Hưng ở đây.”
Bà Hồng quay sang con trai: “Con đứng về phía nó à?”
Hưng nuốt khan, rồi bất ngờ nói: “Mẹ, sáng nay mẹ sai. Mẹ xúc phạm bố mẹ Lan, mẹ phải xin lỗi.”
Tôi sững lại. Lần đầu tiên tôi nghe anh nói câu ấy mà không kèm chữ “nhưng”.
Bà Hồng cười khẩy: “Tao sinh mày ra, nuôi mày lớn, giờ mày bắt tao xin lỗi cái nhà quê?”
Hưng đỏ mặt: “Mẹ, nhà quê hay thành phố không quyết định nhân cách. Con cũng nhận tiền bố mẹ Lan đưa, con có lỗi. Nhưng mẹ không được chửi họ.”
Tôi thấy giọng Hưng run, nhưng anh vẫn đứng đó. Bà Hồng nhìn anh như nhìn người xa lạ. Bà quay sang tôi: “Cô giỏi. Xúi con trai tôi chống lại mẹ.”
Tôi đáp: “Con không xúi ai. Con chỉ bảo vệ bố mẹ con, như một người bình thường phải làm.”
Bà Hồng gằn giọng: “Nếu vậy thì ra khỏi nhà này!”
Tôi khẽ gật đầu: “Con sẽ ra. Nhưng con ra theo đúng phần của con.”
Tôi lấy điện thoại, mở các tin nhắn chuyển khoản, tin nhắn Hưng xác nhận đã nhận tiền từ mẹ tôi. Tôi nói rõ ràng: “Con sẽ làm việc với ngân hàng, với chủ đầu tư, và nếu cần, với tòa. Con không muốn căng thẳng, nhưng con không chấp nhận bị đạp lên.”
Bà Hồng im bặt vài giây, rồi quay mặt đi, như thể không tin tôi dám làm thật.
Tối đó, Hưng ngồi ở phòng khách, giọng mệt mỏi: “Anh xin lỗi vì đã yếu. Anh không muốn mất em.”
Tôi nhìn căn hộ, nhìn những đồ đạc tôi đã tự tay chọn. Tôi nói: “Muốn giữ em thì anh phải học cách đứng cạnh em, không phải đứng giữa em và mẹ anh.”
Chúng tôi thống nhất tạm thời sống riêng một thời gian: Hưng ở lại căn hộ để giải quyết nợ và giấy tờ, còn tôi về ở với bố mẹ vài tuần để họ ổn định rồi mới tính tiếp. Tôi không biết tương lai thế nào. Nhưng tôi biết hôm nay tôi đã làm một việc đúng: không để bố mẹ mình bị sỉ nhục thêm lần nào nữa.
Và cái tát hôm đó, dù sai, đã đánh thức tôi khỏi ảo tưởng rằng “im lặng là hòa khí”. Không. Im lặng đôi khi chỉ là đồng lõa với bất công.
