Nắng tháng Sáu vàng rực rỡ đổ xuống sân trường Đại học. Giữa rừng người áo quần là lượt, nước hoa thơm phức, chú Quang đứng nép mình sau gốc xà cừ già. Chú cứ chùi mãi đôi bàn tay vào hai bên hông quần kaki đã sờn. Dù hôm nay chú đã tắm rửa kỹ càng, dùng cả chanh để chà, nhưng những vệt dầu nhớt đen kịt tích tụ suốt 22 năm sửa xe dường như đã ăn sâu vào từng vân tay, kẽ móng, không cách nào tẩy sạch.
Trên bục vinh danh, loa phát thanh vang lên dõng dạc: “Mời tân kỹ sư, thủ khoa đầu ra toàn khóa – Nguyễn Thanh Hải”.
Tiếng vỗ tay rào rào như sấm dậy. Chàng trai cao ráo, gương mặt sáng ngời trong bộ đồ cử nhân bước lên. Khoảnh khắc Hải nhận bằng, mắt cậu dáo dác tìm kiếm phía dưới. Khi bắt gặp dáng người gầy gò, khắc khổ của chú Quang sau gốc cây, Hải cười rạng rỡ, giơ cao tấm bằng. Chú Quang rơm rớm nước mắt, vội lấy mu bàn tay quệt ngang. Đó là thằng bé mà 22 năm trước, người yêu cũ của chú đã bỏ lại trước cửa tiệm sửa xe tuềnh toàng cùng một mảnh giấy vỏn vẹn: “Em xin lỗi, em không nuôi nổi nó”.
Suốt hơn hai thập kỷ, chú Quang không lấy vợ. Chú sợ người ta không thương thằng bé. Chú làm bạn với cờ lê, mỏ lết, chui gầm xe tải, nhịn ăn nhịn mặc để Hải được uống sữa ngoại, học trường chuyên. Chú là “bố Quang” – người bố không cùng máu mủ nhưng nặng tình hơn núi. Mẹ đẻ chưa từng về thăm Hải 1 lần nhưng chú Quang vẫn luôn cho anh xem hình mẹ để con nhớ tới mẹ ruột của mình.
Buổi lễ kết thúc. Hải chạy ào xuống, chưa kịp ôm lấy bố thì một chiếc Mercedes đen bóng láng đỗ xịch ngay trước mặt hai bố con. Cửa xe mở ra, một người phụ nữ sang trọng bước xuống. Bà mặc chiếc váy lụa đắt tiền, đeo kính râm to bản, theo sau là một người đàn ông ngoại quốc lịch lãm.
Người phụ nữ tháo kính, để lộ đôi mắt đẹp nhưng vương nét u buồn. Bà nhìn Hải trân trân, rồi giọng run run: “Hải… con lớn quá rồi. Mẹ đây. Mẹ là mẹ Lan đây con”. Không khí như đông cứng lại. Chú Quang chết lặng. Chú nhận ra Lan, dù thời gian và tiền bạc đã biến cô gái quê mùa năm xưa thành một quý bà đài các.
Lan bước tới, định nắm lấy tay Hải nhưng cậu lùi lại một bước. Bà bật khóc nức nở: “Mẹ xin lỗi con. Năm xưa mẹ túng quẫn quá. Giờ mẹ đã thành công rồi, mẹ về để bù đắp cho con. Chồng mẹ… dượng đây cũng rất ủng hộ. Ông ấy là chủ tịch tập đoàn xây dựng bên Mỹ. Mẹ đã làm xong thủ tục rồi, chỉ cần con gật đầu, con sẽ sang Mỹ định cư. Với tấm bằng này và thế lực của dượng, tương lai con sẽ sáng lạn gấp trăm lần ở đây”.
Người đàn ông ngoại quốc gật đầu chào Hải một cách thân thiện, chìa ra một tấm danh thiếp mạ vàng. Xung quanh, sinh viên và phụ huynh bắt đầu xì xào. Ai cũng nhìn vào chiếc xe sang và lời đề nghị đổi đời như trong mơ ấy. Một bước lên mây – đó là điều mà hàng ngàn cử nhân ở đây khao khát.
Chú Quang đứng đó, đôi vai gầy sụp xuống. Chú nhìn xuống đôi bàn tay nứt nẻ, dính đầy dầu mỡ của mình, rồi nhìn sang sự hào nhoáng của người mẹ ruột. Chú hiểu, mình không có gì ngoài sự nghèo khó. Chú nuốt nước bọt đắng ngắt, quay sang nói với Hải, giọng khản đặc: “Hải à… Mẹ con nói đúng đấy. Con… con đi với mẹ đi. Bố chỉ là thợ sửa xe, lo cho con ăn học đến đây là hết sức rồi. Sang bển, con mới bay cao được”.
Nói rồi, chú Quang quay lưng, định lủi thủi bước đi về phía chiếc xe Dream “chiến” cũ nát dựng ở góc xa. Chú không muốn làm vật cản đường tương lai của con.
“Bố đứng lại!”
Tiếng Hải vang lên đanh thép khiến bước chân chú Quang khựng lại. Hải bước nhanh tới, không hề do dự nắm chặt lấy bàn tay thô ráp, đen đúa của chú Quang trước mặt bao nhiêu người. Cậu quay sang nhìn người phụ nữ tên Lan, ánh mắt kiên định nhưng không hề có sự oán hận, chỉ có sự xa cách lạnh lùng.
“Thưa bà, cảm ơn bà đã có lời mời. Nhưng tương lai sáng lạn mà bà nói, nếu không có bố Quang, thì tôi đã chết đói ở vỉa hè hoặc trại trẻ mồ côi từ 22 năm trước rồi”. Hải siết chặt tay bố mình hơn, giơ lên cao cho mọi người thấy sự tương phản giữa bàn tay trắng trẻo của cậu và bàn tay sần sùi của người cha:
“Bà nhìn đi. Bàn tay này vì ai mà nứt nẻ? Vì ai mà không bao giờ sạch dầu mỡ? Bà có thể cho tôi tiền, cho tôi nước Mỹ, nhưng bà không thể cho tôi những đêm bố thức trắng chườm khăn khi tôi sốt, những hộp cơm bố nhường phần thịt cho tôi còn bố chỉ ăn rau luộc”.
Bà Lan sững sờ, nước mắt lăn dài trên má, lớp phấn son nhòe đi. Bà lắp bắp: “Nhưng con ơi… mẹ muốn tốt cho con…”. Hải lắc đầu, giọng cậu chùng xuống, nghẹn ngào nhưng chắc nịch từng chữ: “Với tôi, tốt nhất là được ở bên cạnh người đã hy sinh cả cuộc đời cho tôi. Tôi không bao giờ bỏ người đàn ông này được, bố Quang là tất cả với tôi“.
Cả sân trường lặng đi. Có tiếng sụt sùi của ai đó vang lên. Hải quay sang chú Quang, người đàn ông đang run lên bần bật vì xúc động, nước mắt đã chảy tràn xuống gò má hóp. Cậu cởi chiếc áo cử nhân, khoác lên vai người cha già: “Bố, mình về thôi. Nay con khao bố phở bò, thêm trứng trần, nhiều hành, bố nhé!”.
Hai bố con leo lên chiếc xe máy cũ, tiếng pô xe nổ vang giòn tan, để lại phía sau chiếc Mercedes bóng lộn và người phụ nữ đang gục xuống trong hối tiếc muộn màng. Chiếc xe máy cũ kỹ ấy chở theo một “tài sản” vô giá mà không tiền bạc nào mua được: đó là tình phụ tử thiêng liêng được đúc kết từ 22 năm dầu nhớt và mồ hôi.
Giữa dòng người tấp nập, bóng lưng người cha sửa xe gầy gò và chàng thủ khoa cao lớn tựa vào nhau, đẹp hơn bất kỳ bức tranh nào trên thế gian này.
