Kỳ nghỉ lễ 2/9 kéo dài năm ngày, tôi bàn với chồng – anh Quân – cho các con về quê nội ba hôm rồi sau đó ghé sang ngoại cách đó hơn trăm cây số. Nhưng anh gạt đi ngay, bảo:“Đi lại nhiều vừa mệt vừa tốn. Về bên nội thôi, dịp khác hãy sang ngoại.”. Nghe thế, tôi cũng xuôi xuôi, nhưng có lẽ nếu biết trước những gì xảy ra, tôi đã chẳng về.
Chúng tôi sống trên thành phố, cách quê nội gần 500 cây số, nên mỗi lần về là một chuyến đi vất vả. Sáng sớm cả nhà lên xe, mang theo đống đồ đạc lỉnh kỉnh, mãi đến gần chiều tối mới tới nơi. Hai đứa nhỏ – cu Bin và bé Na – vừa thấy cổng nhà bà đã reo lên: “Về nhà bà rồi! Bà có cây ổi, cây xoài, tha hồ hái!”
Nhưng háo hức ấy tắt ngấm khi mẹ chồng tôi – bà Hòa – nghiêm giọng: “Đừng hái! Quả còn non, bà vừa phun thuốc sáng nay, ăn vào ngộ độc đấy!” Cu Bin phụng phịu: “Bà biết con sắp về mà còn phun thuốc, thế con ăn gì?”. Tôi vội kéo con vào nhà, sợ bà nghe thấy lại bảo vô phép. Nhưng đến bữa cơm tối, tôi mới thật sự hiểu ra – chẳng phải ngẫu nhiên, mà là sự thờ ơ quen thuộc.
Cả nhà đi xa cả ngày trời, tưởng đâu sẽ được bữa cơm ấm cúng, nào ngờ mâm cơm chỉ có thịt kho trứng, lạc rang và rau muống luộc. Thậm chí, nhìn kỹ tôi nhận ra vài món đã hâm lại từ bữa trưa. Bà vừa dọn vừa cười: “Nhà bà ăn đơn giản thôi, thế này là tốt cho sức khỏe. Trên thành phố ăn toàn đồ dầu mỡ, béo phì cả ra rồi. Về đây bà ‘ép cân’ cho!”
Tôi gượng cười, ăn cho xong, nhưng lòng chát đắng. Nhìn hai đứa trẻ cúi mặt, tôi thương con đến nghẹn. Chúng đi xa về, nhớ bà, nhớ quê, mà giờ chỉ nhận lại là mâm cơm nguội ngắt. Cu Bin lại vô tư hỏi: “Mẹ ơi, sao không có hải sản như mẹ hứa? Con tưởng về nhà bà tha hồ ăn tôm cua mà.”
Bà Hòa nghe thấy, liền mắng ngay: “Bà làm gì có tiền mà đãi hải sản. Có ăn là tốt rồi, đừng than. Béo thế này còn đòi ăn nữa à!”. Tôi im lặng. Chồng tôi thì chỉ cắm cúi ăn, không nói một lời bênh con. Tối hôm ấy, sau khi cho hai đứa nhỏ ngủ, tôi lấy 2 triệu đưa cho mẹ chồng: “Con gửi mẹ chút tiền, mai mẹ mua ít đồ ngon cho các cháu. Chúng đang tuổi lớn, cần ăn đa dạng một chút.” Bà cười, cầm lấy, nói “Ừ, để mẹ đi chợ sớm.” Tôi mừng thầm, nghĩ mai chắc sẽ khác.
Sáng hôm sau, tôi dậy không thấy bà đâu. Bố chồng bảo: “Bà đi chợ hải sản từ tờ mờ sáng, mua cho rẻ.”. Hai đứa nhỏ nghe vậy, mừng lắm. Tôi cũng thấy lòng dịu lại. Nhưng đến trưa, mọi niềm vui vụt tắt. Tôi đang giúp bà nấu nướng thì bà nói: “Lát nữa mẹ con cô Mai (em chồng tôi) sang ăn trưa nhé. Hôm nay có đồ ngon nên mẹ gọi sang luôn.”
Tôi sững lại: “Con tưởng mai cô mới về?”. “Mẹ gọi sớm cho tiện. Đông vui mà!” – bà đáp, giọng nhẹ như không. Tôi bỗng hiểu – bữa cơm ngon ấy không phải dành cho con tôi, mà là để đãi con gái bà và mấy cháu ngoại.
Khi mâm cơm dọn ra, toàn tôm, mực, cá nướng… Tôi thấy cay sống mũi. Ba đứa con cô Mai ào vào, vừa ngồi xuống là cười nói rộn ràng. Hai đứa con tôi ngồi nép bên, vừa cầm đũa thì bà Hòa lên tiếng:
“Hai anh ăn nhanh rồi ra ngoài chơi cho các em ăn. Mà thôi, béo rồi, ăn nhiều làm gì. Hôm nay nhờ có các em sang nên mới được ăn đồ ngon đấy nhé, không thì bà chỉ cho ăn lại đồ hôm qua cũng đủ chất rồi!”
Câu nói ấy như một nhát dao vào lòng tôi. Tôi nhìn hai đứa con – đôi mắt chúng cụp xuống, bàn tay đặt đũa xuống bàn. Tôi không chịu nổi nữa, đứng dậy:
“Mẹ, con xin lỗi nhưng con không thể im được. Tiền đi chợ hôm nay là con đưa, vậy mà mẹ lại dành để đãi cháu ngoại. Cháu nào chẳng là cháu, sao mẹ nói vậy trước mặt chúng? Chúng có lỗi gì chỉ vì béo hơn?”
Bà Hòa trừng mắt, còn chồng tôi cúi gằm mặt. Tôi không nói thêm lời nào. Kéo hai con đứng dậy, tôi xách hành lý ra khỏi nhà, gọi taxi đi thẳng lên thành phố.
Chiều hôm đó, điện thoại reo liên tục. Anh Quân gọi, trách tôi “hỗn”, “nóng tính”, bắt tôi quay lại xin lỗi mẹ. Nhưng tôi chỉ đáp ngắn gọn: “Em không làm sai. Em chỉ không muốn con mình lớn lên trong cảm giác bị phân biệt.”
Đêm ấy, trong căn hộ nhỏ nơi thành phố, tôi ôm hai con ngủ. Chúng đã ngủ say, nhưng tôi thì không thể chợp mắt. Tôi biết, tình thân không phải đo bằng huyết thống, mà là bằng cách người ta đối xử với nhau. Và từ nay, dù có ai nói gì, tôi sẽ không để con mình chịu thêm một lần tổn thương nào nữa.
