Tôi tên Hạnh, ba mươi hai tuổi, nhân viên kế toán văn phòng. Lấy chồng hai năm, sống chung với bố mẹ chồng và cả… cô em chồng tên Trâm – người mà từ lâu, tôi luôn cố giữ hòa khí dù trong lòng chẳng mấy dễ chịu.
Trâm kém tôi bảy tuổi, vừa ra trường, chưa có việc làm nhưng lúc nào cũng tiêu xài như công chúa. Ba mẹ chồng thương con gái, chiều hết lòng. Tôi không có vấn đề với chuyện thương – ai mà không thương con? Nhưng cái kiểu tiêu tiền vô trách nhiệm rồi đẩy sang người khác thì tôi chịu.
Câu chuyện xảy ra vào một chiều chủ nhật, trời mưa lất phất, siêu thị đông nghẹt người mua cuối tuần.
Tôi đang chuẩn bị nấu bữa tối thì Trâm ló đầu vào bếp:
— Chị Hạnh ơi, em đi siêu thị mua đồ. Chị đi cùng em nha, tiện chị mua gì thì mua luôn.
Tôi vốn không định đi, nhưng nghĩ cô ấy rủ thì cứ đi cho hòa khí. Ai ngờ…
Vừa đến siêu thị, Trâm cầm giỏ hàng đi như bão. Hết mỹ phẩm đến đồ ăn vặt, quần áo, dưỡng da, nước hoa… đặc biệt là những món toàn loại đắt nhất.
Mỗi lần nhặt món gì lên, cô ấy đều nói những câu rất quen:
— Mua luôn, cần mà!— Đắt một chút nhưng xài thích!— Mua để tủ lạnh khỏi phải đi nhiều lần!
Tôi chỉ đi phía sau, lắc đầu. Giỏ hàng mỗi lúc một đầy, tôi ước lượng chắc phải hơn chục triệu.
Tôi hỏi nhỏ:
— Em mua nhiều vậy, tiền mặt em mang đủ không?
Trâm cười, giọng khinh khỉnh:
— Ôi trời, hàng chục triệu thì nhằm gì. Chị yên tâm.
Tôi nhún vai, không nói thêm.
Đến quầy thanh toán, tổng hóa đơn hiện lên:
“17.084.000 VNĐ.”
Nhân viên thu ngân nhìn chúng tôi, mỉm cười lịch sự:
— Chị thanh toán bằng tiền mặt hay thẻ ạ?
Trâm cười tươi như hoa, rồi… đột nhiên vỗ trán:
— Chết rồi! Em quên ví ở nhà mất rồi!— Hay… chị trả trước cho em nhé. Về nhà em chuyển lại ngay.
Giọng cô ta rất tự nhiên, như thể chuyện chị dâu phải trả hộ 17 triệu là điều hiển nhiên.
Nhân viên thu ngân nhìn tôi. Người sau lưng bắt đầu tỏ vẻ sốt ruột.
Tôi đứng lặng vài giây. Rồi tôi nở một nụ cười nhẹ:
— Ồ, vậy à? Em đợi chị một chút. Chị ra dắt xe cái.
Trâm như trút được gánh nặng:
— Vâng, chị đi nhanh nhé!
Tôi xoay người, bước đi thong thả… nhưng không ra bãi xe. Tôi đi thẳng đến quầy dịch vụ khách hàng.
Tôi nói rõ tình huống cho nhân viên: có người lấy đồ nhưng không có khả năng thanh toán, cố tình đùn cho người khác. Nhân viên lập tức mời quản lý.
Tôi xác nhận đầy đủ:
— Tôi không liên quan giỏ hàng đó. Tôi không trả. Tất cả là do bạn ấy tự lấy.
Quản lý gật đầu:
— Chúng tôi sẽ xử lý đúng quy định. Chị cứ yên tâm.
Tôi đứng từ xa nhìn lại quầy thanh toán.
Nhân viên thu ngân nói với Trâm:
— Chị ơi, người đi cùng chị nói không thanh toán. Vậy chị tính sao ạ?
Trâm biến sắc.
— Không phải! Chị ấy nói chị ấy ra dắt xe rồi quay lại trả cho tôi! Chị gọi chị ấy lại đi!
Nhân viên lắc đầu:
— Quản lý yêu cầu mời chị sang quầy dịch vụ để làm việc.
Mọi ánh mắt xung quanh bắt đầu dồn về phía Trâm. Một vài người thì thầm:
— Trời, lấy cả đống đồ mà không có tiền?— Bày đặt mua sang chảnh, tới lúc trả thì không có tiền.
Trâm đỏ bừng mặt, vừa tức vừa xấu hổ. Cô ta bặm môi, gần như muốn khóc.
Tôi đứng cách đó vài mét, bình thản quan sát.
Trâm nhìn thấy tôi, gào lên nhỏ đủ chỉ tôi nghe:
— Chị Hạnh! Sao chị chơi em như vậy?!
Tôi nhẹ nhàng đáp:
— Chị có chơi gì đâu. Em nói chị đợi em chút mà. Giờ chị về. Em tự xử lý nha.
Rồi tôi quay lưng đi.
Những tiếng xì xào, ánh mắt dán vào Trâm khiến cô ta gần như phát điên. Cuối cùng, Trâm phải lấy điện thoại gọi cho mẹ chồng:
— Mẹ ơi… con lỡ mua đồ mà quên mang ví… mẹ qua trả giúp con…
Tôi chưa kịp ra đến cổng thì nghe tiếng dép của mẹ chồng lẹp xẹp chạy vào, miệng la um sùm:
— Trời đất ơi! Con gái tôi sao bị làm nhục như vậy!
Mẹ nhìn tôi, chỉ tay:
— Chị là chị dâu kiểu gì?!
Tôi bình tĩnh:
— Mẹ, con không có trách nhiệm trả tiền cho em ấy. Em ấy mua, em ấy phải thanh toán.
— Nhưng sao chị bỏ đi?!
— Em ấy nói chị ra dắt xe. Chị ra thật. Còn việc em ấy không có tiền, đó là chuyện giữa em ấy và siêu thị.
Mẹ chồng im lặng vài giây, vì lời tôi nói không sai.
Cuối cùng bà lặng lẽ mở ví thanh toán toàn bộ, rồi kéo Trâm ra ngoài.
Tối hôm đó, vừa ngồi xuống bàn ăn, mẹ chồng bắt đầu:
— Hôm nay chị làm tôi mất mặt quá. Trâm nó còn trẻ, quên tiền thì giúp nó một lần có sao!
Tôi đáp nhẹ nhàng:
— Mẹ, 17 triệu không phải số tiền nhỏ. Và đây không phải lần đầu em ấy tiêu xài rồi đẩy sang người khác.
Trâm phụng phịu:
— Em tưởng chị tốt với em… ai dè…
— Em mua đồ trong sự tưởng tượng là người khác sẽ trả thay em. Đó không phải tốt. Đó là lợi dụng, Trâm ạ.
Bầu không khí bỗng căng như dây đàn.
Chồng tôi – vốn rất thương em gái – nhìn tôi:
— Sao hôm nay em căng thẳng vậy? Có mỗi chuyện nhỏ…
Tôi quay sang nhìn anh:
— Chuyện nhỏ? Em đi thử trả 17 triệu xem có nhỏ không.
Anh im bặt.
Tôi nói tiếp, lần này giọng nghiêm túc:
— Em không muốn sống trong nhà này theo kiểu ai muốn tiêu gì thì tiêu rồi đẩy sang người khác. Nếu em còn ở đây, em muốn mọi thứ rõ ràng.
Tối hôm đó, tôi xếp đồ, quyết định về nhà mẹ ruột vài hôm để mọi người bình tĩnh lại.
Chồng tôi trách tôi quá đáng.
Tôi chỉ nói một câu:
— Khi anh phân biệt giữa em và em gái anh, thì em không thể sống chung.
Ba ngày sau, mẹ chồng bất ngờ sang nhà mẹ tôi. Nhưng không phải để trách móc.
Bà ngồi xuống, thở dài:
— Hạnh… hôm đó tôi nóng quá. Nghĩ lại mới thấy chị nói đúng. Tôi dạy con gái hư thật. Nó quen tiêu tiền người khác, càng ngày càng quá đáng.
Tôi hơi bất ngờ.
— Còn nữa… hôm đó siêu thị báo lại, Trâm đã nhiều lần lấy đồ rồi nhờ người khác trả hộ. Thậm chí có lần… cố tình quên ví để bạn trai cũ trả. Tôi không biết. Giờ biết rồi… tôi xấu hổ lắm.
Tôi im lặng một lúc.
— Mẹ muốn em về?
— Ừ. Nhưng về với điều kiện… chị giúp tôi dạy lại con bé.
Tôi thở dài, nhưng gật đầu.
Trâm đến cúi đầu xin lỗi tôi thật lòng. Tôi thấy ánh mắt cô ấy khác, không còn kênh kiệu nữa.
Tôi nghĩ chuyện đến đây là xong.
Nhưng…
Khoảng một tuần sau, tôi nhận được cuộc gọi từ siêu thị:
— Chị ơi, chúng tôi xin báo: Em chồng chị vừa bị bảo vệ giữ lại vì lấy mỹ phẩm bỏ vào túi xách… không thanh toán.
Tim tôi lạnh buốt.
Tôi đến siêu thị, nhìn Trâm đang run rẩy ngồi ghế. Cô ta khóc, nước mắt nhòe mặt:
— Em… em không cố ý. Em… không kiềm chế được…
Tôi nhìn sâu vào mắt cô ta.
Và tôi hiểu.
Cô ta không phải hư vì được chiều.
Cô ta nghiện mua sắm – shopping addiction. Một kiểu nghiện rất thật, rất nguy hiểm.
Cô ta không kiểm soát được.
Đó là twist mà tôi không ngờ tới.
Tôi nhẹ nhàng đặt tay lên vai em:
— Trâm, chị sẽ giúp em. Nhưng em phải chữa.
Lần đầu tiên, Trâm gật đầu không chống đối.
Từ hôm đó, tôi cùng mẹ chồng đưa Trâm đến bác sĩ tâm lý. Cô ấy dần thay đổi: học cách kiểm soát chi tiêu, tự đi làm thêm, tự trả nhiều khoản nhỏ để tạo thói quen chịu trách nhiệm.
Chồng tôi cũng hiểu ra: gia đình không phải là nơi một người gánh hết cho cả nhà, mà là nơi ai cũng phải học cách lớn.
Còn tôi?
Tôi nhận ra: có những lúc phải dứt khoát, để người khác biết giới hạn của mình. Nhưng cũng có những lúc phải nhìn sâu hơn vào vết thương của họ, để biết lý do họ hành xử sai.
Giỏ đồ 17 triệu hôm ấy không chỉ làm Trâm đỏ mặt.
Nó làm cả gia đình tỉnh lại.
